amoxicillin no prescription needed clonidine side effects autism canadian health care care mall citrato de sildenafila medley pre“şo lincocin for sale philippines orlistat usb forum can order suhagra online bentyl shortage 2012 altace drugs dramamine woldwide shipping uk pharmacies online that sell doxycycline viagra jelly ships from india buy artane without a prescription from canadian pharmacy amaryl canada no prescription luvox side effects weight loss online order chloromycetin pharmacy discount code for zebeta clavamox for humans side effects pravachol reviews what is yagara pulmicort to buy in england trileptal for sale safe finpecia no prescription aciclovir online coupon code very cheap promethazine retino ac arava tablets price buy kamagra uk online sildenafil asacol direct pharmacy actonel online overnight shipping cialis price walgreens advair diskus next day shipping efectos secundarios del paxil 20 mg canada drugs tadalis sx with prescription venlor no prescription compare prices generic synthroid vs brand synthroid inderal 40 mg compresse effetti collaterali donde puedo comprar mobic what does phenergan do codeine low dose amitriptyline weight where can i buy acai berry from lexapro coupons deals generic liv paypal low cost overnight nizoral ou acheter batterie lithium nimotop delivery london quinine tonic water safe where can i get some voveran aleve reviews and dosage buy aciclovir 100 all real meds online pharmacy levitra free sample coupon pharmacy zebeta to buy in australia nexium for sale usa stieva-a side effects giant eagle pharmacy $4 generic buy bentyl 20 mg flagyl 500mg ivpb where to purchase fluoxetine side effects of citalopram 10mg order periactin online half price kamagra can you take biaxin daily canadian online pharmacy for femara buy lopid greece januvia eu spc compare prices wellbutrin cheap seroquel no prescription 25 mg cheap acticin us order is there a drug comparative to zestril unicure remedies pvt. ltd viagra retino-a cream 0,025 order canada buy cytoxan online from usa purchase ralista online buy nitroglycerin online no prescription united states celebrex tablets 150 mg buy procardia xl order medicine from canada online nolvadex legal canada luvox lawsuit canada zyban overnight delivery diclofenac gel tablets side effects original saw palmetto online lasix in india best india online pharmacy buy yagara tablets usa cardizem buy uk jogos do friv 10000 diovan wiki cheap glucotrol xl free delivery depo provera reviews 2010 xalatan online mirapex shopping depakote buy online no prescription 100mg clomid iui success stories low cost overnight vermox fucidin crema 2 furosemide no prescription needed canadian online pharmacy best place buy grifulvin v lexapro sales in 2010 cialis super active order online percentage serious side effects accutane compra de cialis online sims medieval ou acheter les alliance where do i buy luvox code red 7 ingredients aldactone medication buy ventolin from india generic for ranitidine forzest generico online avodart vs propecia what types of amantadine are there zaditor order online liquid singulair review viagra super active usa pharmacy roxithromycin suppliers overseas cheap alligator clips hair vytorin for men sale in uk gyne-lotrimin lawsuit illegal buy rx online buy purinethol online cheap how to order shallaki online buy over the counter fluoxetine online micronase where can i buy it best viagra super prices active uk online drug shop generic florinef safe ivermectin and albendazole tablets uses buy lipothin astrailia albendazole order on web levothroid drugstore biaxin online in us cost of daily cialis ficus microcarpa ginseng italiano what is decadron clonidine hydrochloride ip 100 mcg prilosec discount medications over the counter flonase alternative antabuse india no prescription drug market order estrace methotrexate injections buy noroxin uk buy where can i get calan pills famvir generic release date premarin drugs online purchases over the counter ciprofloxacin hcl cost viagra thailand claritin mail order isotretinoin accutane rosacea probalan no prescription canada order lamisil from proventil without a prescription from us generic viagra gel 50 mg tablets protonix 40 mg iv push minocin ordering no prescription what are urispas tablets can you get a buzz from depakote generic cefixime switzerland why has brafix been discontinued boots pharmacy ireland liffey valley tegretol prolonged release tablets best atacand prices indian pharmacy beconase aq xenical 120 mg dose canadian pharmacy differin alli fat tablets reviews indian pharmacy entocort buy alphagan generic no prescription lasix online tetracycline overseas zestril overnight delivery how to buy cytotec in canada buy metoclopramide boots side effects from taking synthroid himcolin shopping buy clomid online with mastercard capoten drug in canada pharmacy where to diovan capoten without insurance better than deltasone dosage of clomiphene for men what category is dramamine for pregnancy ginette-35 maximum dosage accutane to buy from europe allegra d prescription drug no prescription keftab lov cost myambutol where can i buy provera online without a prescription non persciption arimidex best place to buy tenormin online diflucan over counter australia redustat 120 capsulas precio getting lotrisone in australia valtrex dosage shingles comprar benadryl online what pain medication can i take with mobic misoprostol tablets dosage order cialis super active from usa without prescription is revia a prescription drug list of birth control pills 2013 roxithromycin tablets on line to buy diabecon canada prescription can i get valtrex what is doxycycline used for antibiotics nitrofurantoin macro 100mg what is malegra fxt tablets rumalaya for men in usa silagra online italia albendazole without script alben cheap youtube stats uk betnovate pill shop discount code lariam australia price can you take brand viagra daily buy cleocin gel 40 requip 20mg tab emsam australia diabecon billig kaufen side effects of amitriptyline hydrochloride 10mg differin online overnight serpina cost in canada viagra mexico city trimix dive computer reviews what is the generic name for hyzaar generic cytotec 200 mcg mirapex without insurance buy brand levitra online at canada pharmacy thuń‹?c rocaltrol 0.25 where does synthroid come from buy aceon 1 prescription mg cheap actos medication online imuran coupon code active ingredients in male enhancement drugs hydrochlorothiazide consumer reviews the future is today emerging drugs for the treatment of erectile dysfunction buy lamisil online india no prescription buy aristocort mg buy ephedraxin 15mg online canada price buy lamisil top 5 drugstore mascaras tricor online in usa indinavir pills sweat dramamine meclizine pregnancy tulasi tablets best price for cleocin gel meloxicam tablets 7.5mg online store that have alli in stock arava drug reviews benicar from europe health canada kytril baclofen uk nhs exelon companies finax online meds free coupon for meclizine clomid uk online avalide online usa overnight flomax online lexapro 20 mg cost walmart prilosec dosage for dogs ordering mestinon tamoxifen side effects steroids decadron online legally celexa vs citalopram generic birth control pills effexor xr can buy accutane online eritromicina idi 3 gel do you need rx lasix famvir delivery uk genuine femara best price seroquel xr new zealand cheap micronase free delivery provera 2.5mg para que sirve prescription estrace prednisone over the counter australia female cialis use calcium carbonate tablets sale buy fake ortho tricyclen levaquin with no perscription birth control pills emsam zyrtec side effects in kids where can i order viagra lioresal in italia trimox australia price fake cialis from india oral lamisil cost doxycycline hyclate for dogs dosage haldol dose in elderly vpxl purchase in canada no prescription buy remeron 100 buy cheap trandate hyzaar mexico coupon prescription drugs similar to viagra soft revatio generic equivalent is amoxil available over the counter buy sinequan doxepin prednisone woithout prescription canada what is zyprexa prescribed for zofran next day brand fincar buy mobic cost what is the correct dosage of colospa buy over the counter maxaman online zetia pharmacy mail order revatio online bestellen avapro online shipping when will a generic for propecia be available what does nitroglycerin do for angina lamisil uk boots doxazosin order on web how to take zentel for worms albenza online paroxetine price walmart buy kamagra soft tablets lynoral non perscription countries overnight xl generics review eldepryl no prrescription can cialis and viagra be taken together baltimore physician baclofen alcohol is 100 mg zoloft a high dose rumalaya suppliers overseas celexa citalopram medication what types of antivert are there buy mentax online from usa order zithromax 120 mg buy generic paxil with bonus generic pills for rhinocort c4 extreme and viagra lopid order in the us cleocin gel tablets on line to buy where to buy yasmin online uk hydrea usa buy prevacid patch orlistat to buy in the usa without a prescription acquisto zestril sicuro online purchase augmentin in india periactin drugstore buy lamisil tablets mexico periactin mg canada buy cialis online prescription promethazine pills 25 mg help best place to buy prevacid in uk no prescription antibiotics for cats russian pharmacy store online best site to buy retin-a 0,05 how to taper from 10 mg prednisone what is the meaning of allied health professionals prednisolone pregnancy asthma wellbutrin vs cymbalta anxiety Purchase kamagra 200mg my leukeran coupons brand cialis sublingual for sale dilantin price comparison buy zyrtec paypal liquid avodart review canadian online pharmacy for viagra jelly bad side effects of trazodone minocin buy without what is quinine made from capoten cheap where can i buy alli diet pills in england buy lopid tablets us ginette-35 uses medication nitrofurantoin price increase what is norvasc aricept 10mg tablet where to buy tetracycline acne prescription nizoral 2 no prescription cialis sales online canada tadalafil buy glucotrol xl australia stilnox online losartan cough treatment can you take bupron sr daily chloroquine next day delivery lowest price pulmicort what does taking baclofen feel like prednisone prescription coupon buy celexa 80 mg online lexapro canada cost tretinoin 0,025 price india long term side effects of aciclovir herpes zoster valtrex dosage safe to buy generic albendazole from usa 100mg clomid ovulation what is zoloft made up of sun tadalafil 20 mg prescription accutane altace generic name precio del viagra pfizer en mexico zovirax 400 mg dosis pictures of wellbutrin xl pills tamoxifen order in the us what is the j code for cytoxan comprar kamagra gold original en madrid suppliers of avodart in us metronidazole flagyl dosage for puppies buy lady era without rx ordering grifulvin v here in canada cheapest acai to buy can you buy ginseng over the counter 2nd round clomid 100mg success zyloprim buy canada brafix tablets uses avapro over the counter high blood pressure ethionamide online canadian glucophage dosage administration is erythromycin ointment over the counter what strength does norvasc come in cheap calan bosch villas comprar viagra levitra e cialis where to buy yasmin in canada safely buy lanoxin in uk buy tinidazole online from mexico abc pharmacy online canada what does mirapex er do what does toradol contain claritin reditabs c10 pulmicort daily use reviews alli weight loss medication coupon buy promethazine new zealand online generic moduretic safe search by image google ceftin capsules buy goldshield eltroxin online zyban rezeptfrei online kaufen what is the correct dosage of hoodia blue pill red pill tumblr side effects of isoniazid topamax vs generic for weight loss albuterol nebulizer dosage frequency what dosage is cialis for daily use what is the generic form of actos how to get coreg drug diclofenac gel mail order india where to buy proscar online india buying lipothin in manchester can you buy viagra soft in ireland prescription pfizer generic viagra melt tabs amitriptyline pill shop discount code elimite maximum dosage pharmacy that sells actonel generic name for endep uk drugs in lactation advisory service cytotec pills online in the australia alli orlistat 2012 buy zyban without rx routine use of mebendazole in pregnancy what is the generic form of cozaar heartburn medication ranitidine actoplus met 100mg tablet slimming tablets that work fast beta blockers online pharmacy levitra depo-provera injection no rx online pharmacy revia acticin pharmacy online mentat tablets online generic synthroid bystolic 10 mg reviews where can i get singulair cheap celexa 10mg for anxiety best place to buy trazodone in usa dipyridamole generico italiano cytotec sublingual dosage prevacid for infants cost lithium dosage too high emsam dosage instructions kmart-pharmacy-generic-d... cheap abilify without diovan on line for sale no script buy bupropion for daily use generic lady era safe premarin medication price overnight viagra us buy haldol pills where alligators live map purchase cefadroxil online very cheap dipyridamole is prilosec over the counter buy yasmin greece pharmacy buy drugs triamterene buying femara for dogs acai pills review what is the maximum number of refills allowed on accutane prescriptions sumycin delivery zyprexa mg buy best cialis professional prices 20mg soft 100 mg zyvox lasuna where do i buy viagra over the counter best site get chloromycetin zenegra cheap generic fincar in usa free nexium medicine best betapace prices buy arthrotec online price increase dostinex sominex tablets for sale generic viagra+online pharmacy+no prescription brafix order online nexium tablets revia woldwide shipping oral augmentin pediatric dose glucotrol xl lawsuit settlements septilin pills baclofen next day shipping Purchase cialis 20mg generic bristol-myers squibb business services limited best natural viagra pills better than cialis professional generic clonidine usa pharmacy buy ampicillin australia canadian pharmacy ambien adalat online desi tashan which uk site to buy chloroquine simvastatin and ezetimibe side effects hay viagra natural para mujeres buy canada no prescription for deltasone order viagra from india without prescription buying viaga using pay pal canadian association pharmacy technicians my buspar coupons american ginseng australia custom quibron-t legal us buy acivir pills perth australia gulf of mexico alliance goma buy xenical without a prescription from canadian pharmacy terramycin capsules for birds voltaren forte tablete hyzaar tablets for sale order eye ointment discount erythromycin metoclopramide in india unisom drugs online purchases levaquin birth control online mexico buy vasotec 20 motrin 20 mg leukeran order in the us online sale of lotrisone apo-fluconazole and alcohol trileptal medicine renagel drug store online how much does augmentin cost free or low cost coreg orlistat alli price philippines asda pharmacy kirkcaldy why is there a shortage of tenormin cost of malegra fxt without insurance most reliable place to buy lipitor online can you buy cheap zestril online buy nexium online us no prescription order lipitor online without rx amoxil for men sale in uk generic drug ventolin buy cheap requip pills starting clomid without period maximum daily dose of ezetimibe valtrex without food ordering avodart canada crestor tablets used can you get bupron sr cvs pharmacy toronto canada can order phenamax canada zyloprim 100 order generic bupron sr speman where to purchase generic for diamox sequels ordering cialis sublingual generic vantin us what are the side effects of taking coumadin proventil medication where to buy decadron dose for ponv can you order aciclovir order actos 30mg pioglitazone what does flonase do for you nasal spray accutane before and after back pictures prandin for men sale in uk can you buy over the counter in australia diflucan pill lantus solostar needles free order rumalaya coumadin pills color necesito comprar cytotec en venezuela advair diskus next day delivery anafranil on line in the usa elimination half life of levothyroxine norvasc price in us bactrim ds tablet wfh buying zebeta from canada no prescription is it illegal to buy prescription drugs from mexico online micardis cost in canada diprosone lotion for hair growth what is generic us viagra levlen shop net buy triamterene with no rx acheter pas cher zetia propecia reviews amazon zyrtec 100 review zyprexa for sale philippines low dose accutane on cycle buy cozaar from india ginseng visa benadryl medicine wiki digoxin express canada order generic viagra from india can order bactroban online augmentin cost uk sdz-ciprofloxacin 500mg side effects cozaar 25 mg tablet where to buy acai berry in the uk protonix from europe do keflex pills smell buy viagra shoppers drug mart cleocin without cash delivery buy augmentin 875mg tablets side effects 2012 pharmacys that accept echeck provera 10 mg 5 days alli weight loss aid starter pack 90 capsules 1 ea buying dramamine from canada no prescription what is l-tryptophan drugs keppra 100mg tablet tetracycline for fish same as for humans what is the antibiotic zithromax used for buy phenamax boots what is dapoxetine used for female cialis now co uk femara generic side effects lipitor 4 dollar copay card participating pharmacies dipyridamole buy online canada ditropan looking for elocon cream 100g stopping paroxetine side effects generic mentat ds syrup neurontin for depression user reviews www.cheapviagra healthy resting heart rate 30 year old male dostinex without prescription mail order generic ginette-35 non prescription tofranil where to buy trandate in canada safely quibron-t for sale australia buy mestinon australia depo provera medicine buspar mg no prescription ivermectin for horses side effects allegra commercial 2011 where to buy bupropion online canada allegra d generic substitute what is the difference between glucotrol and glucotrol xl list of online pharmacies uk quickest finpecia lamictal prices walgreens buy kamagra uk apcalis where to buy alligator jerky free requip tablets online can you buy cialis professional in ireland 25mg tadalafil minipress next day delivery paroxetine er 12.5 mg buy arimidex paypal birth control pills imitrex post cycle therapy cleocin buffered aspirin brands australia where to buy motilium online canada buy aspirin without a script liv standard contract of sale best way to get pain pills from hospital american ginseng powder uk isoniazid online pay paypal arjuna awards in india micronase pill shop discount code we found love lyrics with intro losartan cough side effect brand levitra generic release date ordering acivir pills acai sale cheap brahmi pills order effexor canada medicine minipress xl prevacid phone orders ceftin canada no prescription benadryl dose for 30 lb child uroxatral pills prevacid precio mexico does alli work by mail via beat way to order crestor omeprazole nhs buy cystone usa how to use cytotec drugs for abortion beat way to order clomid erythromycin pills drugstore cost claravis canada best over the counter sleep aid unisom buy roxithromycin tablets usa order tadacip online combivent buy on line how to use colchicine for gout sertraline hcl 50 mg oral tablet cialis kopen amsterdam asacol enema dose prometrium benefits side effects compare viagra prices at major pharmacies where to buy tetracycline for cats online paroxetine overnight delivery how to by albenza online zocor pharmacy prices list differin cream vs gel zanaflex pharmacies prix du cialis 2 5mg en pharmacie minocin order by phone orlistat canada online no prescription buy protonix quick carafate over counter medication can entocort cause weight gain nexium for dogs buy very early signs of pregnancy after clomid can you buy permethrin cream over the counter acai sold over counter avodart side effects in men accutane purchase brand celebrex buy viagra super active order in the us over the counter lithium for depression amantadine dosage for ms fatigue where to buy zithromax drugs online sale canada levitra online adalat over the counter drugs generic paroxetine prices usa indian pharmacy styplon what is cefixime 200 mg used for digoxin from canada buy benemid with paypal zofran prescription medicine voveran to buy in england the canadian alliance of physiotherapy regulators buy wellbutrin sr without a prescription from canadian pharmacy dulcolax balance price cytotec precio chile florida amitriptyline cheap flagyl er 750 mg reminyl pill shortage prograf limited india plavix consumer reviews where to buy betnovate cream female viagra uk next day delivery man1 man oil walgreens can you only get cyklokapron on prescription order glucophage online no prescription with a mastercard blount discount pharmacy tn cheap generic emsam online pharmacy low betnovate skin problems como comprar livros eletronicos na amazon ginseng usage azithromycin generic harga salep bactroban comprar remedio para emagrecer xenical Purchase abilify 3mg canada clomiphene pregnancy success rate is it illegal to order generic glyset american nexium claritin d how to use original silagra online dog morning after pill cost actos dosage bladder cancer eurax cream on face where to buy calandre perfume original tadalis sx online original zoloft online cialis 10 mg dosage indian viagra name is it safe to order suhagra generic grifulvin v 500mg cialis professional without rx adalat tablets us online generic kamagra soft usa pharmacy what is the correct dosage of renagel orlistat brand name in india finpecia tablets price buy online cheap accutane without genuine haldol best price fast minipress deleviery best price ginseng buy cymbalta online from mexico is sildenafil citrate from india safe caverta brand positioning keppra on the internet diclofenac alcohol consumption fincar side effects flagyl er tablets for purchase is mail order nitroglycerin safe safe viagra super active no prescription what is the daily dosage for propecia citrato de sildenafila 50mg efeitos best price capoten fluoxetine without a prescription from mexico mixing champix and alcohol comment acheter la pilule alli suprax ordering online pharmacy illegal order antibiotics online phenergan low cost buy antibiotics online without rx alesse birth control diflucan tablet sale eurax costco united states based online pharmacies aristocort online forum low dose birth control mircette intralesional triamcinolone mast cell tumor what is benadryl active ingredient genuine serpina best price zestoretic on the internet is carafate legal in uk cialis 4 tabletas allopurinol alcohol use paxil usa cvs prices buy coreg inhaler canada como comprar cialis pela internet buy augmentin online no prescription canada varfendil overseas tadacip order in the us tadacip over the couter zyvox tablets 40mg cheapest ampicillin pill identifier pictures viagra plus dosage instructions keflex 100mg tablet paroxetine 10 mg price cialis payer par cheque where to get live scan done costa allegra reviews 2008 crestor interaction with other drugs grifulvin v legal us cheap genuine zetia online albenza online usa brand levitra 40mg top 10 online avandamet sites safe place order zithromax best high blood pressure medication buspar mg price prednisolone acetate dosage for dogs can you only get keflex on prescription cymbalta medication interactions trandate usa cvs prices floxin italiano buy zyban online pharmacy diltiazem over counter uk flonase 100mg cheep generic periactin us phenergan 25 mg sleep what does allegra mean in italian jaunty buy chloroquine malaria tablets cost of prednisone in india drugstore coupon 10 percent buy lamisil no prescription online zyrtec drug store online is kamagra legal in canada generic cabana drug zestril australia price can you get high off prednisone buy metformin tablets online florida state alligator facts does alli work diet pill discount coupons buy decadron online from usa cialis copay card buy l-tryptophan paypal chlamydia antibiotics diarrhea online pharmacy no prescription needed proventil protonix pills images erectile dysfunction viagra purchase remeron lowest price canada real viagra where to buy cialis in kl tricor from europe donde comprar tofranil avodart hair loss dosage trimox no prrescription retin a 0.1 janssen cilag genuine amoxil forzest canadian cialis sale online virgin american express mbna login propecia pas cher nantes cytoxan discount voucher prednisone information australia florida trandate does costco carry allegra d discreet viagra bestellen ordering extremely viagra online mycelex-g online genital herpes medication zovirax elimite discount no prescription med cab actos canada drugs avalide with prescription promethazine wanted online review Purchase actos mexico pharmacy what is the average cost for cialis for daily use side effects of taking hyaluronic acid orally endep without rx low dose cialis safe buy flagyl with paypal diclofenac 10 mg g gel cvs benadryl tablets ordering periactin mexico valtrex drugs kwikmed alternative betnovate n cream alternative viagra nachnahme kaufen wellbutrin sr shortage purchase clozaril online diflucan available over counter uk donde puedo comprar hydrochlorothiazide how to take aricept mg acai with green tea tablets (1500mg) kamagra now co uk generic viagra stromectol overnight pharmacy what is lopid drugs cheap nizagara free delivery medrol tablets us online tinidazole mg uk furosemide for dogs overdose neurontin para q se usa buy propranolol generic best drugstore foundation for very pale skin discount alphagan ayurslim side effects long term use dilantin kapseals discontinued buy nootropil ireland albuterol inhalers for sale side effects of relafen cialis online overnight delivery viagra super active in canada lowest lipitor dose where can i order voltaren buy neurontin online reviews doryx generic cost where can i buy cytotec in cavite brand viagra drug oversea how to take isoniazid tablets glucophage no prrescription mail-order benzac online rumalaya liniment purchase crestor coupons cvs can you mix prilosec nexium diovan comprar albendazole on line luvox dosage forms top rated over the counter e.d. pills boots pharmacy uk contact what is lopressor que es sulfato de amantadina donde puedo comprar las pastillas de cytotec retin-a ge perth australia can you buy dramamine patches over the counter pomegranate juice concentrate specification can you get innopran xl nexium visa generic uk paypal cytoxan beat way to order keppra finax overnight delivery 4 corners pharmacy new zealand free or low cost antivert online pharmacy no prescription needed benadryl cafergot formulation paroxetine side effects weight loss how to import revia best online canadian pharmacy no prescription reviews cialis allopurinol suppliers overseas where to buy zithromax uk male enhancement drugs wiki buy celebrex patch aleve coupons printable brand levitra canadian pharmacy cheap prazosin no prescription can you buy proventil in ireland where can i buy singulair in canada asthma cough discounted prices for levitra zithromax 100mg tablet clomid success rates per cycle buy revatio online mexico no prescription best site to buy moduretic buy abana 3 pharmacy order zofran 120 mg sumycin for sale australia bayer droncit tabletten 20 order nizoral online no presctiption tetracycline price brand prometrium for sale online viagra prescription what is elavil medication for buy anacin 200 generic from bupropion cytotec generic mexico zocor from canada zyloprim how to buy can you get high off doxycycline hyclate 100mg cost of celexa generic order snovitra super power overnight buy snovitra super power australia florida entocort buy viagra in london online western drug crestor buy provera 50 cheap genuine hyaluronic acid online online sale of alli canada meds coupon code how to purchase dramamine online drug market order emsam generic arimidex from india what is xenical for zebeta price lipitor no prescription cheap paxil cheap us pharmacy statistics on viagra sales omifin en hombres efectos secundarios order sominex overnight can you get brand cialis over the counter suhagra online in us comprar evista en argentina cvs pharmacy generic viagra celebrex dosage back pain cafetaria florida benicarlo what does digoxin do nolvadex buy usa inderal over the counter kamagra lawsuit settlements toprol xl where can i buy it fosamax doctors online viagra levitra dose conversion low cost overnight brand viagra bactroban in italia abilify buy off shore mirapex tablets side effects cilas particle size analysis zestril cost comparison altace cheap price can you take nexium long term alli side effects hair loss vente de yagara au quebec flagyl er online pharmacy uk periactin dose dogs augmentin 625 duo india where to buy diamox with visa brand tulasi buy skelaxin generic brand quinine tonic water for cramps cialis on line pricing in canada how to use hesh brahmi powder buy hoodia 50 my canadian pharmacy ltd motrin 600 mg price cheap amaryllis bulbs for sale canadian how much does avodart cost buy viagra dapoxetine online casodex generico italiano celebrex 200 mg cheap bactrim ds oreder without prescription where do i revatio in mexico lithium carbonate 100 mg orlistat in stock cyproheptadine hcl 4mg tab fish antibiotics for sale uk coumadin 10 mg side effects buy abilify cheap antipsychotic drugs actos pioglitazone hydrochloride how to use flonase for eustachian tube order generic keftab como comprar lipitor orlistat baratos sin receta buy stromectol 100mg online viagra canada head office prices tadapox without script bromocriptine mechanism of action acromegaly are there any over the counter antibiotics for a toothache annual sales of lipitor 2009 taking kamagra to spain what is amitriptyline hcl 25 mg side effects purchase phenergan tablets cost of dog anxiety medication how to buy bactrim cipla nalanda exelon corporation employment verification cost of levlen ed in australia can you buy elavil in ireland advantage of atorvastatin or simvastatin aristocort australia price betnovate cream cvs pharmacy free viagra sample uk approved lowest price cefadroxil comprar capoten en argentina can i get zoloft without a prescription best drugstore mineral foundation for oily skin buy generic ralista online purchase medrol 4 mg buy generic floxin can youtube buy levitra plus in ireland 20mg generic lamictal price amantadina clorhidrato de 100 mg buy plavix without prevacid over counter coupons glimepiride metformin pioglitazone tablets prevacid 30 mg over the counter price buy hydrochlorothiazide pills in the uk buy unisom usa lisinopril 10 mg sale can your buy levitra plus in ireland cialis buy alli online in ireland alli in canada where to buy it compazine generics cytoxan wellbutrin lawsuit 2012 generic name for hydrochlorothiazide lisinopril ajanta pharma share price money control buy cialis in greece glimepiride 4 mg picture doxycycline dosage sinus infection meclizine without a prescription buy avodart cheap generic prescription pet rx meds buy what is the generic drug for diovan buy alavert pills antabuse effect wikipedia 80 mg lisinopril sale buy cleocin capsules voltaren cream shoppers drug mart erexin-v where to get amantadina hcl 100 mg generic biaxin uk paypal pharmacy housekeeping cheap buy skelaxin online without stromectol wanted online review imitrex online price haridra uk next day delivery buy levothroid paypal cipro online overnight shipping can you buy venlor over the counter what does seroquel 100 do to you purchasing doxycycline online uk there generic available nexium zoloft lawsuit in canada side effects of voveran d buy cardizem mg online for cheap viagra next day delivery uk yeast infection pills over the counter for men meclizine hydrochloride in canada where to buy trial erection packs 1 with visa what bacteria does nitrofurantoin treat who is canadian rx online reviews motilium and breastfeeding buy femara online uk no prescription methotrexate and misoprostol buy can i take two 25 mg viagra order cymbalta online no prescription with a mastercard trileptal no prescription reviews doxazosin tablets from buy buy brand cialis india midamor without a script alli weight loss pills ingredients nitroglycerin tablets india nizoral online legally wellbutrin sr medicine children cialis gel uk aricept india clozaril discounted cialis commercial 2011 new craigslist new york city atorlip-5 in croatia dramamine chewable tablets side effects purchase rumalaya gel online sale ciplox buying meclizine in manchester most common side effects of zyprexa albenza capsules sildenafilo teva 50 mg flovent women buy actos 15 mg uses zyprexa delivery uk sumycin to buy from europe does cialis come in a generic form seroquel medication mail order ordering wellbutrin sr usa can you order endep best yasmin prices quoi de mieux que viagra canadian online pharmacy for allopurinol safe dostinex buy buy wellbutrin online overnight delivery how to order rumalaya forte online low price cialis professional uk what does cialis cost frekuenca e zerit valtrex coupons 2010 motilium new zealand pharmacy viagra jelly maximum dosage comprar lamisil portugal nymphomax online uk libro culturismo sin tonterias pdf price increase emsam how much does cialis daily cost buy allegra 30 mg lipothin 5mg tablets where can i get rogaine 5 pills colchicine dosage fmf what is detrol tablets canada biaxin tablets online generic colospa buy canada is exelon a good stock to buy over the counter lamictal buy vytorin online cheap buy metformin 100 methotrexate from china periactin store prescription next day why do prescription drugs cost less in canada 24h pharmacy north london order biaxin online canada order aricept cheap liquid dramamine review can you order prednisone cheap deltasone how often to take cialis 20 generic medication for bentyl best naprosyn prices pharmacy has best price proscar otc inhaler what is rumalaya forte used for clomid online fast shipping cheap metformin au to buy maxaman in uk how long before chlamydia symptoms in men motrin shortage 2011 coumadin 5 mg tablet modo de usar parlodel cost of malegra fxt buy dutas mg online buy baclofen online no prescription us buy nootropil 1200 mg what does a voltaren pill look like serophene 50 mg tablet canadian pharmacy loestrin 24 fe levaquin lowest price buy brand augmentin order isoptin overnight is diltiazem generic for cardizem atarax hydroxyzine hydrochloride what types of lynoral are there kangmei slimming tablets results stilnox online no prescription australia viagra super active billig kaufen low cost buspar no rx mail order antibiotics buy over the counter zovirax online lotensin order by phone decadron online coupon code can you get aygestin missed aricept dose apcalis sx by mail what is grifulvin v diabecon medicine online brand levitra shortage 2012 cheap shallaki buy online buying cialis professional in canada buy diovan in australia nolvadex pills online in the canada tramadol and flexeril high generic nitroglycerin canada vente de flagyl er au quebec aciclovir northia crema prospecto calcium carbonate with no rx how to use cytotec abortion pill the online drugstore aricept cheap alligator skin cowboy boots albuterol sulfate inhalation aerosol side effects robaxin online pay paypal indocin dose for pericarditis allegra d generic alternative is canadian healthcare pharmacy legitimate generic cymbalta duloxetine how to buy subutex online generic cialis 2.5 can you order cipro online amlodipine 5mg price levofloxacin generic for levaquin haldol decanoate im diovan hct lawsuit buying carbozyne in manchester health canada claritin zoloft echeck legal buy amoxil online canada levlen coupons flomax mg tablet what is cephalexin 500mg used for singulair medication online flagyl er cheap uk buy hydrochlorothiazide online mexico no prescription lotensin no prescription canada uroxatral pill shortage alli weight loss capsules - 84 capsules lamisil by mail flagyl for cats dose canadian pharmacy cephalexin generic clonidine patch zovirax canada online no prescription metoclopramide lowest price viagra tablets uk aldactone pharmacy prices list how to take reglan mg dutas prices usa buy orlistat online india no prescription order abilify online uk best generic cordarone sites legal buy capoten online canada lowest priced aciphex indian generics online augmentin canadian pharmacy cialis online amantadine msds generic pills for calcium carbonate zenegra suppliers overseas purchasing celebrex online uk buy venlor online cheap mail-order celexa is plavix a prescription drug ginseng next day delivery where do i buy aldactone comments on the diet pill allie cheap minocycline 100 mg where can i get eldepryl pills diflucan side effects rxlist xeloda sales 2009 flagyl comprimidos vademecum buy isoniazid from india nizagara capsules buy aleve 40 buy prazosin astrailia buy speman online cheap anti inflammatory medication indocin elocon usa sale propecia missed dose week india promethazine price walmart pharmacy rio rancho new mexico ultra low dose vytorin buy vpxl 5 azithromycin generic price ortho tri cyclen inactive ingredients pfizer zyvox assistance rsvp program what is the medicine carafate used for bupron no prescription overnight delivery ceftin antibiotic alcohol paxil cost in canada citalopram for sale low cost overnight singulair where to buy nitroglycerin ointment how to order micronase generic from fluoxetine aricept uses medication voveran sr shoppers drug mart cafergot discontinued tablets cheapest drug suhagra genuine asacol 100mg types of blood pressure medication australia what is atarax 25mg zyban paypal ó?ó??ó?žó?‰ sx tadalis sx 20mg cost of lotensin altace for sale online zebeta medicine zoloft weight gain or loss voltaren tablets for back pain buy books online australia free shipping how to use cialis best proscar hair loss 5 mg ventolin discontinued maximum dose of lopressor iv generic atarax prices flagyl er comprar lamictal daily use reviews triamterene hctz 75 50 side effects ordering cialis canada treating acne scars after accutane cost of coumadin therapy toprol xl from usa pharmacy buy emsam astrailia haridra generic wikipedia drugs cheap online prescriptions glasses us pharmacy online snovitra super power zocor over the counter how to order ciplox how to get benzaclin cheap can you buy revatio discount prices what is the medication valtrex used for how long does it take to withdraw from risperdal much does paroxetine cost without insurance buy sinemet online reviews buy reglan overseas acheter pas cher lipothin celebrex pharmacy online resources for midamor order anafranil medication by mail prescription cordarone cod buy lipothin patch ordering levitra professional samples online pill store how to make pomegranate juice recipe starting birth control pills after depo provera detrol with paypal payment walmart pharmacy puerto rico can zithromax be purchased over the counter what is brahmi pills used for arimidex side effects uk planes medicos de swiss medical prilosec side effects anxiety remeron next day delivery abilify without a prescription from mexico average wholesale price drugs 2012 can i get allegra over the counter atarax without a prescription from mexico comprar femara en argentina midamor cost comparison cheap remeron 40 mg what is ciplox-d eye drops used for what is seroquel xr 150 mg levothyroxine half life side effects of prednisone short term use lanoxin medication for dogs tamoxifen from sigma where to buy acai 100 valtrex 500mg dosage cold sores evista on line for sale no script himcocid online legally tamoxifen 40 mg hexal generic carbozyne cost canadian rx pharmacy juvederm generic for protonix 30 mg buy zoloft online without pr cytoxan infusion orders propecia not generic best place buy acticin where can i get anafranil can i get clomid from my family doctor plendil uk online flomax direct pharmacy flomaxtra how long to take ordering penegra celebrex pills pictures maximum dose of lisinopril daily acheter pilule alli ligne where to get terramycin for chickens cost cialis cvs comprar cialis sublingual online dutasteride vs finasteride for bph trandate without prescription what is the drug keflex used for nizoral reviews buy carafate usa recommended dose of augmentin for uti happened generic colchicine glucophage dosage for pcos discover card login buy antivert mg online cheap aygestin buy online exelon 100mg cheep can you buy propecia in japan depakote australia companies only tetracycline on the internet pills vs depo provera sildenafil viagra 50mg side effects of amoxicillin and clavulanate potassium 875 mg legal to buy female viagra coming off citalopram now australia purchase cheap clomid online all types maxalt pills aygestin where to get antibiotic doxycycline and alcohol flomax lowest price online procardia african american where to buy roxithromycin in canada safely prednisone dose pack poison ivy where to get prescription for finasteride flagyl er delivery london can i get clomid from my doctor lexapro half life wiki flonase 50 mg side effects proscar over the counter australia generic norvasc uk paypal parlodel price how do you know if cymbalta dosage is too high order nizoral cheap cleocin t gel dosage buy premarin 0.3 mg buy premarin mg buy doxazosin patch kamagra soft uk next day delivery zyloprim 100mg buy clomid ovulation day 9 buy brand isoniazid cialis sublingual online in us where to buy grifulvin without a prescription worldwide pharmacy flovent dipyridamole modified release capsules buy tadalis sx online no prescription united states lipitor pharmacy india himalaya pilex reviews cost of allegra buy alesse birth control online prescription long time side effects brahmi tulasi pharmacy prices list duetact weight gain cialis in australia voltaren gel side effects long term vytorin and grapefruit side effects generic robaxin images nitroglycerin ordering no prescription trazodone online overnight cholestoplex online buy kamagra new zealand no prescription midamor sale how to purchase combivent online cialis pills india is metformin otc para que “ź usado feldene nymphomax generic reviews where to purchase cialis online buy ventolin inhaler boots generic astelin name sildenafilo which uk site to buy cardura accutane online pharmacy shipped to canada minipress sold over counter precose for dogs buy where to buy alesse 28 what are antibiotics used for tetracycline canada drug store buy cipro online at canada pharmacy chloramphenicol usage v“źt“źrinaire better than xalatan kamagra oral jelly india manufacturer brand amoxil cheap price buy kamagra cheap uk order non generic vytorin where reminyl cheap generic retino-a cream 0,05 buy micronase from canada augmentin noprescrition needed uk online pharmacy flutamide eulexin price prescription drug olanzapine pilex himalaya use actoplus met without rx where can i get lamisil pills cialis professional in usa ranitidine tablets ip ordering clomid from mexico side effects of reglan can you get high off diovan can you get addicted to zyrtec endep drug schedule zyvox cost comparison approved viagra jelly uk brand name donde comprar diamox canadian premarin cream buy eulexin online no prescription us prednisone for dogs side effects german remedies goa snovitra super power overnight pharmacy xenical for daily use canada buy over the counter ciplox online how to take azithromycin 250 mg for chlamydia metoclopramide uk boots sale levitra how to take chlamydia pills cialis online prescription uk long time side effects amantadine eurax uk next day delivery generic viagra online forum augmentin es rxlist capoten pharmacy pharmacy that sells rosuvastatin mexican pharmacies online reviews medicines can you order diflucan online canada genuine albendazole best price esomeprazole magnesium dihydrate solubility sarafem 40 mg dose geriforte syrup online coupon code how long does it take for meclizine to work order proscar lowest price order tenormin from mexico without prescription amitriptyline over the counter uk prescription obat bactrim forte the online drugstore mentax prednisone without prescription pills


STRONA GŁÓWNA arrow Oświata arrow Aktualności arrow Jubileuszowe Obchody 70 Rocznicy Powstania Tajnej Organizacji Nauczycielskiej i Tajnego Nauczania
Inwestuj w Hajnówce






Lubisz Hajnówkę?

Zostań jej przyjacielem!




Nowa strona 8


Miejska Prezentacja Internetowa 
 Copyright © 2003

Akt: 2007-11-07

Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć


Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć



Odwiedza nas 10 gości

Warning: include_once(_jgfw_/jgfw.php) [function.include-once]: failed to open stream: No such file or directory in /2008hajnowka/mambots/content/jogadgets.php on line 25

Warning: include_once() [function.include]: Failed opening '_jgfw_/jgfw.php' for inclusion (include_path='.:/:/usr/local/php/pear5') in /2008hajnowka/mambots/content/jogadgets.php on line 25
Jubileuszowe Obchody 70 Rocznicy Powstania Tajnej Organizacji Nauczycielskiej i Tajnego Nauczania
miniTegoroczna 70  rocznica wybuchu II wojny światowej zmobilizowała całe społeczeństwo do uczczenia i przypomnienia bohaterskich zrywów narodu polskiego w tym okresie. To także rocznica ważnych wydarzeń w dziejach polskiej oświaty.



W tym roku narodowej pamięci dobrze by było przypomnieć tych bohaterów, którzy poszli w bój, ale także tych, którzy w cichej konspiracyjnej, a równie niebezpiecznej, działalności prowadzili inną  walkę z wrogiem. Bo od dawna wiadomo, że wyedukowany naród to zwielokrotniona siła.

Historię, którą trzeba upamiętnić na równi ze zbrojnymi zrywami jest bez wątpienia historia nauczycieli tajnego nauczania. Skala tajnego nauczania w okupowanej Polsce była czymś unikatowym w ogarniętej wojną Europie - obejmowała wszystkie szczeble nauczania do uniwersyteckiego włącznie i objęła swoim zasięgiem wiele tysięcy młodych Polaków.

Ta szlachetna inicjatywa społeczna wynikała z przekonania, że trzeba ratować naród przed wyniszczeniem i sprowadzeniem go do roli niewolników III Rzeszy. A także z myśli, że oświata realizowana choćby w najcięższych warunkach jest gwarantem przetrwania i umocnienia narodu. Jest także skuteczną formą oporu. Bo przecież nie chodzi tylko o to, by ginąć w walce,  ale też o to, by być przygotowanym do odbudowy kraju, kiedy wojna się skończy.

Chociaż okupione śmiercią wielu pedagogów i uczniów oraz prześladowaniami, tajne nauczanie zwieńczone było zwycięstwem. To zwycięstwo polegało na tym, że nie zdołał okupant rzucić Polaków na kolana i że po wojnie - dzięki ruchowi tajnego nauczania - mogło się odrodzić powszechne szkolnictwo i środowisko nauczycielskie.

28 września 2009 r. ZG ZNP upamiętnił wydarzenia sprzed siedmiu dekad, gdy we wrześniu 1939 r. ok. 20 tysięcy nauczycieli zeszło do podziemia, by w warunkach konspiracyjnych uczyć historii, języka polskiego i geografii ponad 200 tys. dzieci. W sumie przez tajne nauczanie w czasie II wojny światowej przeszło 100 tys. pedagogów i 1,5 mln. uczniów - dzieci oraz dorosłych. Bo nie można zapominać, że tajne nauczanie odbywało się wszędzie, także w niemieckich obozach.

Nadszedł czas, by przypomnieć, że w październiku 1939 r. kierownictwo Związku Nauczycielstwa Polskiego zdecydowało się na kontynuowanie pracy w konspiracji pod kryptonimem TON - TAJNEJ ORGANIZACJI NAUCZYCIELSKIEJ. Organizatorami TON była „Centralna Piątka", czyli przedwojenni działacze ZNP: Zygmunt Nowicki, Kazimierz Maj, Wacław Tułodziecki, Teofil Wojeński i Czesław Wycech.

Do zadań TON należało organizowanie tajnej oświaty, akcji wydawniczych i pomocy, a także współpraca z podziemnym ruchem oporu. Efektem pracy polskich nauczycieli w ramach TON było uruchomienie zlikwidowanych przez okupanta szkół średnich, zakładów kształcenia nauczycieli i szkół wyższych, które funkcjonowały w konspiracji. Te same zasady dotyczyły przedmiotów nauczania kształtujących patriotyczne postawy tj. historia, geografia i język ojczysty - usuniętych przez okupanta z obowiązujących w szkołach powszechnych programów nauczania. Tajna Organizacja Nauczycielska zajmowała się nie tylko oświatą, ale także pomagała rodzinom pomordowanych nauczycieli, jak również pedagogom, którzy znaleźli się w hitlerowskich obozach lub więzieniach.

Służbę polskiej szkole przypłaciło życiem ok. 10 tys. nauczycieli. Dziś żyje jeszcze około 300 nauczycieli TON-u.

Przedstawione informacje odnoszą się do całego kraju. Dalsza część wypowiedzi przygotowana przez Antoninę Skoruk - przewodniczącą Sekcji Emerytów i Rencistów naszego oddziału ZNP dotyczyć będzie faktów i zdarzeń z historii tajnego nauczania w naszym mieście.

Jubileusz 70-lecia TON-u zmobilizował naszych działaczy do przypomnienia, zebrania, uzupełnienia i uporządkowania wiedzy na temat tajnego nauczania w Hajnówce. Uświadomiliśmy sobie jednak, że w naszym środowisku nie mamy już żyjących nauczycieli tajnego nauczania i że naszym zadaniem może być tylko utrwalanie pamięci o nieżyjących. Tym bardziej, że pamięć o nich - zachowana zaledwie ogólnikowo i szczątkowo wśród starszego pokolenia nauczycieli - jest coraz rzadsza . Dotyczy tylko dwóch nauczycielek - Pelagii Ponieckiej i Zenobii Andrzejewskiej. I tyle!

Ze wspomnień Z. Andrzejewskiej wiemy, że w okresie okupacji hitlerowskiej istniała w Białymstoku Wojewódzka Organizacja Tajnego Nauczania, lecz nie udało się jej zorganizować placówki w Bielsku Podlaskim i Hajnówce. O jej istnieniu autorka dowiedziała się dopiero po wojnie. Z tych też powodów w wojewódzkiej dokumentacji i opracowaniach są zaledwie wzmianki o naszym powiecie.

Zrozumieliśmy więc, że o interesującej nas sprawie wiemy mało, a i ta wiedza z upływem czasu zaciera się. Z troski o utrwalenie tych nielicznych zapisów, które zostały i strzępów ludzkiej pamięci postanowiliśmy uratować co się da, a może także tę wiedzę poszerzyć. I nie tylko ze związkowego obowiązku, ale przede wszystkim dlatego, by „ocalić od zapomnienia", wszak „z pamięci bliskich utkana jest nasza tożsamość", nie tylko indywidualna, ale też wspólnotowa.

Z tych myśli zrodził się pomysł, by na grobach nauczycielek, których pracę w tajnym nauczaniu potwierdzają najlepsi świadkowie   - ich uczniowie - umieścić kamienne tabliczki z informacją o tym dramatycznym, a jakże chlubnym okresie ich pracy. Wiemy jednak, że poza trzema dziś uhonorowanymi nauczycielkami taką działalność prowadzili również inni nauczyciele, wielu z nich trafiło do obozów koncentracyjnych, niektórzy z nich nie wrócili.


Nauczyciele tajnego nauczania w Hajnówce:

Pelagia Poniecka                                                                                                              

Zenobia Andrzejewska                                                                                                                         

Antonina Kozak                                                                                                         

Ewa Grodzka                                                                                                                         

Jadwiga Forkasiewicz                                                                                                                                        

Stanisława Kozłowska                                                                                                    

Maria Kulczyńska                                                                                                          

Stefania Wińska                                                                                                           

Barbara Tokarska-Małecka

Zygmunt Kozera

Ks. Władysław Hłodowski

Albina i Aleksander Koziccy                                                                              

Felicja i Józef Kruszelniccy                                                                                            

Maria, Stanisława i Jadwiga Woyno 

Stanisława i Mieczysław Ziarkowie


Niestety, na znajomości ich nazwisk nasza wiedza o ich pracy się kończy.

Postanowiliśmy omawianą sprawą zainteresować Radę Miasta i Pana Burmistrza Anatola Ochryciuka występując z propozycją sfinansowania wspomnianych tabliczek i nazwania imieniem Nauczycieli Tajnego Nauczania mającego być budowanym ronda u wylotu miasta...

W szkołach, gdzie po wojnie pracowały przez lata jeszcze Panie Andrzejewska i Poniecka zaproponowaliśmy dyrekcji upamiętnienie tych nauczycielek przez nazwanie ich imieniem sal lekcyjnych: matematycznej im. Pelagii Ponieckiej w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 1 w Hajnówce oraz geograficznej im. Zenobii Andrzejewskiej w Zespole Szkół Nr 1 w Hajnówce, ponadto w tej szkole organizowanie corocznego rajdu turystycznego jej imienia.

Propozycjom tym przyświecała myśl, by młodzież i nauczyciele tych szkół zainteresowali się tym wątkiem wojennej historii naszego miasta.

W kolejnym etapie przygotowań do naszej uroczystości skontaktowaliśmy się z żyjącymi uczniami wymienionych nauczycielek: Danutą Tabułą uczennicą Zenobii Andrzejewskiej i Marią Karpińską uczennicą Pelagii Ponieckiej. Ogłosiliśmy ponadto w miejscowych mediach komunikat o poszukiwaniach innych uczniów tajnego nauczania i dzięki temu poznaliśmy ucznia Antoniny Kozak - Augustyna Jaszczuka, a od niego nazwiska innych uczniów tej nauczycielki. Dlatego też na grobie Antoniny Kozak również umieściliśmy kamienną tabliczkę informującą o jej pracy w tajnym nauczaniu.


Ustaleni uczniowie tajnego nauczania w Hajnówce:

Danuta Tabuła z d. Michalak

Jadwiga i Mieczysław Michalakowie       

Józef Jabłoński

Ludwik Kamiński

Jan Mazurek

Wacław Mróz

Janina Witkowska

Augustyn Jaszczuk

Jerzy Wereszko

Jerzy Traczewski  

Maria Karpińska z d. Stachnowicz z bratem Wacławem

Bracia Borosiowie (Tolo i Tadzio)

Siostry Kruczkowskie (Marysia i Irka)

Rodzeństwo Bołtrzyków (Stasia i Franek)

Bracia Nużyńscy (Andrzej i Sewerek)

Roman Skorupko

Alicja Wnętrzycka

Maria Jakoniuk

Janina Bogdanowicz

Waldemar Szumski

Czesław Drapało

Antoni Dąbrowa

Danuta Laskowska


Wyłonił się nam z tych opowieści i nielicznych źródeł pisanych obraz sytuacji i zdarzeń z tamtych okupacyjnych czasów. Posłużę się tu fragmentami pamiętników Pelagii Ponieckiej i Zenobii Andrzejewskiej oraz opowiadaniem Pani Marii Karpińskiej (nieobecnej dziś ze względu na stan zdrowia). Opowiadała mi ona niedawno, że na lekcje do P. Ponieckiej, do jej domu na Piaskach chodziła z dzisiejszej ulicy Bohaterów Warszawy w bratem Wacławem Stachnowiczem o 7 rano. Zeszyty miała za pazuchą, a w torbie kłębek wełny i druty, by w razie potrzeby powiedzieć, że robi sweter. Mówiła też, że uczniowie nie kontaktowali się ze sobą, choć ona wiedziała, że  po niej przychodziła na lekcję Ala Wnętrzycka.

Pani Poniecha w późniejszych wspomnieniach obozowych pisze, że na własną rękę i własnymi siłami zaczęła w 1 września 1941 r. organizować tajne nauczanie grupek młodzieży we własnym domu - łącznie 20 osób. Pracowała od 6 rano do 20 wieczorem z małymi przerwami.

Pani Andrzejewska opowiada podobnie - uczyła 15  dzieci w zespołach na poziomie III-VI klasy szkoły powszechnej.

„Przy ogromnym prostokątnym stole siedziała duża gromadka dzieci. Głównie położyłam nacisk na nauczanie języka polskiego, matematyki, historii, uczyłam też przyrody i geografii. Dzieci nie mając materiałów piśmiennych zszywały uzyskane z trudem kartki i na nich pisały. Korzystały z moich map i atlasów. Sam kontakt z polską książką sprawiał dzieciom wielką radość, dlatego też chętnie się uczyły, ceniły z trudem zdobytą wiedzę. Dzieci były zdyscyplinowane. Do naszego mieszkania przychodziły pojedynczo, by nie budzić podejrzeń. (....)  

Zajęcia odbywały się w naszym małym niepozornym mieszkaniu składającym się z jednego pokoju i kuchni. Liczyłam, że w zacisznej ulicy Kleiststrasse (Bohaterów Warszawy) może nikt mnie nie wykryje. Choć zawsze mój ojciec czuwał na podwórzu, a na wszelki wypadek w płocie było ukryte przejście na drugą ulicę".

Nauczycielki zwykle miały dokumenty o zatrudnieniu w oficjalnych zakładach pracy. Pani Andrzejewska była zatrudniona jako praktykantka telefonistka na Kolejkach Leśnych, a Pani Kozak pracowała w Fabryce Chemicznej.

W ostatnim roku okupacji konspiracyjne nauczanie stawało się coraz trudniejsze na skutek częstych denuncjacji i aresztowań.

Dramatycznym dniem był 15 czerwca 1944 roku. Wspominają go obie nauczycielki.

P. Poniecka: „O godzinie 3 rano uderzenie kolbami w drzwi oznajmiło przybycie żandarmów. Przyszli po mnie i po męża. Siostra moja Aniela ocalała, bo nie było jej wtedy z nami. Żandarmi pod konwojem zaprowadzili nas do szopy na podwórzu Włodarczyków. W szopie znajdowali się już inni aresztowani. Dzieci nasze Jędruś lat 9 i Edzio lat 7 oraz 4 miesięczna Marylka zostały zabrane przez Panią Niemiarową do sąsiadującego ambulatorium, a następnie przekazane Anielci".                             

Z. Andrzejewska pisze podobnie: „Zostałam aresztowana o 4 rano z rodziną, rodziców niedługo wypuszczono, a mnie z siostrą Heleną i innymi nauczycielami wywieziona do Białegostoku, a stamtąd 25 czerwca 1944 r. do obozu w Ravensbruck..

A rano tegoż 15 czerwca 1944 r., kiedy już siedziałam za kratami więzienia, przyszła jeszcze na lekcje, nie wiedząc o niczym, jedna moja uczennica..."

Pani Tabuła po latach wspomina, że na wieść o aresztowaniu jej nauczycielki - Andrzejewskiej poczuła się winna i to piętno nosiła jeszcze w sobie długi czas.

I tym wymownym, niemal symbolicznym obrazem i wspomnieniem zakończę swoją wypowiedź. Jeśli jednak są ludzie, którzy mogliby ją uzupełnić i wzbogacić - będziemy wdzięczni za kontakt z Oddziałem ZNP w Hajnówce.


Dziękujemy za pomoc w opracowaniu tego materiału  uczniom tajnego nauczania: Danucie Tabule, Marii Karpińskiej, Augustynowi Jaszczukowi,

a także Edwardowi  Ponieckiemu. Wszyscy oni w rozmowach wspominają swoje nauczycielki z największą wdzięcznością, sympatią i życzliwością.

Wymienione w tekście wspomnienia nauczycielek są w posiadaniu Biblioteki Miejskiej w Hajnówce -  zachęcamy do ich przeczytania.

Jubileuszowe Obchody 70. Rocznicy Powstania  Tajnej  Organizacji  Nauczycielskiej  i  Tajnego  Nauczania zorganizowane przez Zarząd Oddziału i Sekcję Emerytów i Rencistów  Związku Nauczycielstwa  Polskiego w Hajnówce.




Od lewej Witold Łapiński, Edward Poniecki, Antonina Skoruk 



  Grób z tabliczką upamiętniającą nauczycielkę tajnego nauczania Zenobię Jędrzejewską





Znicz na grobie Antoniny Kozak stawia jej uczeń Augustyn Jaszczuk






autor: Antonina Skoruk i Alina Pytel


Ilość odsłon: 2862 Drukuj Email


Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze -
All right reserved

« poprzedni artykuł   następny artykuł »