buy propecia proscar online viagra revenue buy 60 nexium 40 mg cheap viagra 200 mg generic cialis 50 100mg viagra price viagra cheapest pharmacy gia nexium 20mg augmentin 100mg synthroid 0 088 mg cialis canada cheap prednisone 5mg liquid cipro dosage mg augmentin 875 mg precio cialis 5mg 36 cytotec 200mg abortion buy doxycycline onlinemalaysia took 600 mg zoloft diflucan tablet 150 mg 50mg viagra duration 75 mg of cialis cialis generic buy 25 mg zoloft positive buspar 30 mg dividose is prednisone 10 mg 20 mg propranolol 100mg clomid spotting cialis 5mg directions bula strattera 25mg kamagra 100mg prijs einnahme viagra 100mg original viagra online cialis 5mg 20mg cutting 20mg levitra pfizer viagra cheap celebrex generic for viagra 800mg uk cialis hongkong online precio levitra 10 mg doxycycline 100mg image doxycycline 50mg mpc doxycycline 100mg online buy 25 mg viagra phenergan generic pill viagra generic when erythromycin 250 mg antybiotyk 20 mg prednisone alcohol generic viagra kolkata Online Levitra pills generic wellbutrin reviews 2013 citalopram lexapro mg lisinopril 20 mg normon buy levitra edmonton zithromax order online diflucan 150 mg dosierung remedio levitra 20 mg bactrim 500mg bula levitra generic 2.5 order cialis 20mg viagra genericos cialis 20mg everyday 24 mg prednisone xenical generico 120 mg lexapro buy cheap cialis online fda metformin 500 mg canada strattera 80 mg nausea viagra generic aclepsa cialis, 20 mg, 120 buy cialis cvs viagra buy 100 esiste cialis 200 mg search cheap viagra viagra 50 mg indicazioni 300mg wellbutrin xl notice xenical 120 mg zovirax online order viagra online delivery synthroid 10mg 1 mg viagra cialis online cyprus cialis malaysia 200mg buy kamagra india buy levitra uk generic viagra youtube prednisone 5mg mylan jual generic cialis lexapro generic ingredients zithromax 500mg ingredients clomid generic multiples 10 mg cialis enough generic diflucan tablet cialis 10 mg werking 80 mg strattera online buy clomid online doxycycline 20mg pharmacy augmentin 457mg prospect lexapro 20mg gotas cialis generika 5mg generic viagra questions cheap propecia 1mg ordering doxycycline online wiki cialis generic kamagra 50 mg kopen buy doxycycline 40 200mg strattera 120 mg daily buy 40 mg lisinopril zovirax order online viagra or 800mg cheap viagra 50mg buy cialis everyday doxycycline 20 mg price priligy online forum levitra generic cost walmart lexapro generic lexapro generic manufacturers cytotec 25 mg cheapest priligy uk ordering clomid xenical generic drug lisinopril 5 mg vademecum cipro filmtablet 500 mg buy viagra suppositoria 100 mg de clomid nexium 40 mg cost generic lexapro test generic for viagra cialis 20 mg contrassegno bula buspar 5mg buy kamagra leeds coomeva cheap viagra cheap periactin online strattera 40 mg capsules cialis 20mg miami 50mg of viagra viagra 30 mg lexapro withdrawal 2.5 mg 2.5mg cialis generic xenical 120 mg thailand 2buy levitra viagra propecia buy online diflucan 150 mg cena generic brands cialis augmentin 375 mg pregnancy cialis 10mg preise levitra 100 mg fiyati comprare viagra online nolvadex 20 mg fiyati buy synthroid australia lexapro 10mg panic lexapro generic us zoloft 80 mg buy prednisone 2.5 mg cheap valtrex uk nexium 10 mg plic cheap 150mg viagra buy some viagra generic viagra special nexium online store viagra online ie 200mg of viagra 40 mg cialis availability valtrex 500 mg tablet cytotec 200mg prospecto cheap us cialis cheap generic levitra difference generic cialis order lasix medication cipro 500mg generic generic cipro 1000 thailand generic viagra buy cheapest cialis cialis buy canada paypal ordering cialis fish cipro 500mg strattera 60 mg erowid teva doxycycline 100 mg cialis 5 mg dipendenza synthroid 0.25 mg generic everyday cialis kesan clomid 50 mg buying cialis china doxycycline online cheap 12 generic meltabs viagra xenical dosage 120 mg levitra 10mg filmtabletten doxycycline capsules 150mg phenergan promethazine 25 mg cialis 80 mg au generic viagra weak 40 mg propranolol anxiety augmentin 500mg prospect buying viagra budapest augmentin 457mg 5ml cialis boots order farmacia online levitra metformin 500 mg effect diflucan 150 mg vaikutus 12 online generic viagra priligy kaufen online 40mg levitra danger potenzmittel levitra 10 mg prednisone 20 mg 3 days what mg viagra cialis 2.5 mg cheap liquid generic viagra propecia prescription online levitra 10mgs cvs generic viagra viagra 400mg dosis buy authintic viagra doxycycline hyclate 250mg levitra online belgie cialis buy 5mg viagra 50 vs 100mg thuoc nexium 10 mg zithromax buy chlamydia taking cialis 20 mg 50mg viagra effect buy 150 mg. viagra viagra chennai online cipro 500 mg walgreens chinese viagra 4000mg cialis 2.5 generic generic lexapro ireland generic for nexium xenical generic canada betrouwbare generic cialis prednisone tablet 10 mg hyperstimulation clomid 50mg nz generic viagra kamagra 50 mg paypal usa cheap viagra lasix 25 mg fiale celebrex 100mg prospect taking 2 20 mg cialis cheapest lexapro price prices viagra online levitra 10 mg packungsbeilage bestbuy propecia buy doxycycline 50mg nexium 20 mg coupons buy priligy lebanon 1000 mg cipro intravenous cheap viagra 100 mg augmentin 1000 mg faranjit viagra online bangladesh cialis 10mg generique hydrochlorothiazide cost 25mg using 5mg cialis zithromax pfizer 500 mg 100 mg viagra nekadar cialis 5mg strong prednisone 20mg dosage zoloft 100mg cost koop xenical online buy viagra online buy zithromax suspension alli orlistat buy amoxil 500 mg embarazo viagra 10 mg price 150 mg viagra overnight viagra purchase cheap cialis 20mg effects augmentin 625 mg composition prospect nexium 10 mg cialis 20 mg siparisi phenergan 25mg online cheapest levitra 20 mg augmentin 250 mg 5 ml zovirax buy usa amoxil syrup 250mg generic augmentin es walgreens generic cialis doxycycline hyclate 10 mg walmart generic lexapro lisinopril 40 mg hypertension generic viagra hawaii clomid online buy strattera cheap priligy generico prezzo generic viagra bestseller lexapro dosage mg viagra pills buy lexapro 30 mg withdrawal viagra generic 150 mg viagra generico maxifort clomid 50mg chances dangerous generic viagra augmentin online kaufen nolvadex buying uk levitra online uk viagra bh mg metformin 1000 mg n3 875mg augmentin dosage zovirax generic buy cialis online dubai tadacip tadalafil 20mg cialis 10 mg pret nexium 20mg gr buy propecia malaysia cialis mg 10 viagra 150 mg pills cheap reliable viagra cialis daily 20 mg buy nexium cheap cialis 2.5mg buying cialis cheaper augmentin 500 mg tid lexapro sold generic metformin 500 mg used levitra pricing generic viagra generica canada 40mg cialis forum buy clomid supplement nolvadex generic pct wellbutrin xl 600 mg buy viagra.ca generic cialis 16 cheap original cialis generic zoloft 25 mg 150mg canadian viagra cytotec apteka online headache cialis 20 mg online viagra reviews levitra strength mg cheap kamagra thuoc clomid 10mg propecia generic prices cialis 20 mg comprar daily cialis 5mg viagra bmsw 3800mg celebrex 200mg francais lexapro generic pregnancy stopping prednisone 10mg wellbutrin 150 mg reviews buy lab nolvadex farmaco cialis 20 mg nexium 20 mg infarmed doxycycline 20 mg capsules lexapro breathing disorders cialis 5 mg argentina generic vs viagra buy viagra 500mg tomo 5 mg lexapro wellbutrin 450 mg seizures cialis generic softtabs 100 cialis 5mg lexapro 5mg effective strattera online uk xenical 120mg srilanka buy astrazeneca nolvadex doxycycline 100mg bp phenergan mg 50 25 or 50 mg viagra metformin sale online lexapro cheap generic levitra mg10 online viagra mexico order buspar online riva metformin 500 mg cheap propecia usa propranolol clorhidrato 10 mg cialis 5 10 20 mg cheapest cialis pills cialis 20 mg upotreba prednisone 20 mg withdrawal propiedades celebrex 200 mg cialis 20 mg nedir augmentin 250 mg prospect generics for valtrex cialis 30 5mg prednisone dosage 50 mg mail order valtrex viagra feminino online lexapro 20mg information 150 mgs clomid propranolol 40 mg pret cipro tablet 750 mg buy cialis yahoo viagra 100mg tesco strattera 60 mg generic generic levitra cost 120 mg of cialis diflucan 200 mg price intitle:buy viagra strattera dosage 100 mg cialis 0 5mg cialis italia generico augmentin generic sandoz wellbutrin 450 mg dosage cialis generica net doxycycline 300 mg chlamydia generic cialis .nu propecia original buy cialis 25 mg.ca zithromax generic buy buy lisinopril china diflucan 150 mg oral chinese cialis 50 mg clomid de 50 mg cialis lilly 20mg 12 canadian cheap viagra viagra online soho lisinopril 25mg. taking clomid 150mg propranolol mylan 10 mg cipro generic teva amoxil authorized generic propranolol 10mg dawkowanie nexium 40mg order bayer levitra 20 mg valtrex 1000mg filmtabletten tetracycline 125 mg buy 10mg clomid cheap zovirax uk buying authentic cialis propranolol sa 160 mg you buy viagra zithromax 200 mg tablets propranolol inderalici 10 mg cialis genuine buy thuoc augmentin 625mg viagra online 50 mg 40 mg prednisone 3 days generico del bactrim generics lexapro alli order xenical cialis 20mg acheter kamagra gold 100 mgpret nexium 40 mg ndc generick viagra xenical nz online lexapro tabletas 20 mg propecia online vitamins about cialis 80 mg taking 2mg propecia tetracycline capsules 250 mg levitra kaufen online cheap online levitra green generic wellbutrin cheapest strattera diflucan dosage 100 mg levitra 20mg vierteln nexium 40 mg pret lexapro generico viagra 25 mg filmtabl prednisone tablets 40 mg generic valtrex brands cheap viagra brooklyn cialis 50mg chinese australia viagra generic generic viagra wirkung buy clomid 25 online buy viagra 4x100 viagra 30 lu 100mg viagra sale cheap online glucophage generic levitra 10 generico de valtrex buy celebrex coupon levitra odt 10 mg 500mg valtrex uses augmentin 125 mg mail order celebrex kamagra tablets 5 mg lisinopril 10 mg 3972 lexapro and generic chewable viagra online comprare clomid online diflucan online buy zovirax tabletki 800 mg viagra 100 mg reviews viagra 500mg price buy doxycycline gonorrhea viagra generico funciona buy lisinopril generic zovirax cheap cream nolvadex 60 mg efectos lexapro 10 mg levitra 20 mg coupon cialis 20 mg ervaringen 20 mg prednisone used doxycycline 100mg opinie 5mg lexapro alcohol order propecia 1mg beli cialis 20 mg zithromax 1 gram online generic lisinopril walgreens zoloft 50 mg pfizer cipro 750 mg fiyat cnn wellbutrin generic zovirax 500mg generic viagra march nexium cheap online 7 nexium 40 mg capsule medicament celebrex 100mg viagra comparison online tadalafil cialis 50mg caver generic cialis


            

STRONA GŁÓWNA arrow Oświata arrow Aktualności arrow Jubileuszowe Obchody 70 Rocznicy Powstania Tajnej Organizacji Nauczycielskiej i Tajnego Nauczania
03.08.2015.
 
 
Inwestuj w Hajnówce

  

DZIENNIK USTAW

MONITOR POLSKI

 

logomops

Lubisz Hajnówkę?

Zostań jej przyjacielem!

POWIAT HAJNOWSKI herb-powiat

GMINA HAJNÓWKA herb-gmina

baner_wrota_podlasia
 
pec

puk
Nowa strona 8

TVK


Miejska Prezentacja Internetowa 
 Copyright © 2003
  

 
Akt: 2007-11-07


Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć

 

 ADMINISTRATOR
Ten adres e-mail jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć

 

   

Odwiedza nas 2 gości

Warning: include_once(_jgfw_/jgfw.php) [function.include-once]: failed to open stream: No such file or directory in /2008hajnowka/mambots/content/jogadgets.php on line 25

Warning: include_once() [function.include]: Failed opening '_jgfw_/jgfw.php' for inclusion (include_path='.:/:/usr/local/php/pear5') in /2008hajnowka/mambots/content/jogadgets.php on line 25
Jubileuszowe Obchody 70 Rocznicy Powstania Tajnej Organizacji Nauczycielskiej i Tajnego Nauczania
24.11.2009.
miniTegoroczna 70  rocznica wybuchu II wojny światowej zmobilizowała całe społeczeństwo do uczczenia i przypomnienia bohaterskich zrywów narodu polskiego w tym okresie. To także rocznica ważnych wydarzeń w dziejach polskiej oświaty.

 

 


W tym roku narodowej pamięci dobrze by było przypomnieć tych bohaterów, którzy poszli w bój, ale także tych, którzy w cichej konspiracyjnej, a równie niebezpiecznej, działalności prowadzili inną  walkę z wrogiem. Bo od dawna wiadomo, że wyedukowany naród to zwielokrotniona siła.

Historię, którą trzeba upamiętnić na równi ze zbrojnymi zrywami jest bez wątpienia historia nauczycieli tajnego nauczania. Skala tajnego nauczania w okupowanej Polsce była czymś unikatowym w ogarniętej wojną Europie - obejmowała wszystkie szczeble nauczania do uniwersyteckiego włącznie i objęła swoim zasięgiem wiele tysięcy młodych Polaków.

Ta szlachetna inicjatywa społeczna wynikała z przekonania, że trzeba ratować naród przed wyniszczeniem i sprowadzeniem go do roli niewolników III Rzeszy. A także z myśli, że oświata realizowana choćby w najcięższych warunkach jest gwarantem przetrwania i umocnienia narodu. Jest także skuteczną formą oporu. Bo przecież nie chodzi tylko o to, by ginąć w walce,  ale też o to, by być przygotowanym do odbudowy kraju, kiedy wojna się skończy.

Chociaż okupione śmiercią wielu pedagogów i uczniów oraz prześladowaniami, tajne nauczanie zwieńczone było zwycięstwem. To zwycięstwo polegało na tym, że nie zdołał okupant rzucić Polaków na kolana i że po wojnie - dzięki ruchowi tajnego nauczania - mogło się odrodzić powszechne szkolnictwo i środowisko nauczycielskie.

28 września 2009 r. ZG ZNP upamiętnił wydarzenia sprzed siedmiu dekad, gdy we wrześniu 1939 r. ok. 20 tysięcy nauczycieli zeszło do podziemia, by w warunkach konspiracyjnych uczyć historii, języka polskiego i geografii ponad 200 tys. dzieci. W sumie przez tajne nauczanie w czasie II wojny światowej przeszło 100 tys. pedagogów i 1,5 mln. uczniów - dzieci oraz dorosłych. Bo nie można zapominać, że tajne nauczanie odbywało się wszędzie, także w niemieckich obozach.

Nadszedł czas, by przypomnieć, że w październiku 1939 r. kierownictwo Związku Nauczycielstwa Polskiego zdecydowało się na kontynuowanie pracy w konspiracji pod kryptonimem TON - TAJNEJ ORGANIZACJI NAUCZYCIELSKIEJ. Organizatorami TON była „Centralna Piątka", czyli przedwojenni działacze ZNP: Zygmunt Nowicki, Kazimierz Maj, Wacław Tułodziecki, Teofil Wojeński i Czesław Wycech.

Do zadań TON należało organizowanie tajnej oświaty, akcji wydawniczych i pomocy, a także współpraca z podziemnym ruchem oporu. Efektem pracy polskich nauczycieli w ramach TON było uruchomienie zlikwidowanych przez okupanta szkół średnich, zakładów kształcenia nauczycieli i szkół wyższych, które funkcjonowały w konspiracji. Te same zasady dotyczyły przedmiotów nauczania kształtujących patriotyczne postawy tj. historia, geografia i język ojczysty - usuniętych przez okupanta z obowiązujących w szkołach powszechnych programów nauczania. Tajna Organizacja Nauczycielska zajmowała się nie tylko oświatą, ale także pomagała rodzinom pomordowanych nauczycieli, jak również pedagogom, którzy znaleźli się w hitlerowskich obozach lub więzieniach.

Służbę polskiej szkole przypłaciło życiem ok. 10 tys. nauczycieli. Dziś żyje jeszcze około 300 nauczycieli TON-u.

Przedstawione informacje odnoszą się do całego kraju. Dalsza część wypowiedzi przygotowana przez Antoninę Skoruk - przewodniczącą Sekcji Emerytów i Rencistów naszego oddziału ZNP dotyczyć będzie faktów i zdarzeń z historii tajnego nauczania w naszym mieście.

Jubileusz 70-lecia TON-u zmobilizował naszych działaczy do przypomnienia, zebrania, uzupełnienia i uporządkowania wiedzy na temat tajnego nauczania w Hajnówce. Uświadomiliśmy sobie jednak, że w naszym środowisku nie mamy już żyjących nauczycieli tajnego nauczania i że naszym zadaniem może być tylko utrwalanie pamięci o nieżyjących. Tym bardziej, że pamięć o nich - zachowana zaledwie ogólnikowo i szczątkowo wśród starszego pokolenia nauczycieli - jest coraz rzadsza . Dotyczy tylko dwóch nauczycielek - Pelagii Ponieckiej i Zenobii Andrzejewskiej. I tyle!

Ze wspomnień Z. Andrzejewskiej wiemy, że w okresie okupacji hitlerowskiej istniała w Białymstoku Wojewódzka Organizacja Tajnego Nauczania, lecz nie udało się jej zorganizować placówki w Bielsku Podlaskim i Hajnówce. O jej istnieniu autorka dowiedziała się dopiero po wojnie. Z tych też powodów w wojewódzkiej dokumentacji i opracowaniach są zaledwie wzmianki o naszym powiecie.

Zrozumieliśmy więc, że o interesującej nas sprawie wiemy mało, a i ta wiedza z upływem czasu zaciera się. Z troski o utrwalenie tych nielicznych zapisów, które zostały i strzępów ludzkiej pamięci postanowiliśmy uratować co się da, a może także tę wiedzę poszerzyć. I nie tylko ze związkowego obowiązku, ale przede wszystkim dlatego, by „ocalić od zapomnienia", wszak „z pamięci bliskich utkana jest nasza tożsamość", nie tylko indywidualna, ale też wspólnotowa.

Z tych myśli zrodził się pomysł, by na grobach nauczycielek, których pracę w tajnym nauczaniu potwierdzają najlepsi świadkowie   - ich uczniowie - umieścić kamienne tabliczki z informacją o tym dramatycznym, a jakże chlubnym okresie ich pracy. Wiemy jednak, że poza trzema dziś uhonorowanymi nauczycielkami taką działalność prowadzili również inni nauczyciele, wielu z nich trafiło do obozów koncentracyjnych, niektórzy z nich nie wrócili.

 

Nauczyciele tajnego nauczania w Hajnówce:

Pelagia Poniecka                                                                                                              

Zenobia Andrzejewska                                                                                                                         

Antonina Kozak                                                                                                         

Ewa Grodzka                                                                                                                         

Jadwiga Forkasiewicz                                                                                                                                        

Stanisława Kozłowska                                                                                                    

Maria Kulczyńska                                                                                                          

Stefania Wińska                                                                                                           

Barbara Tokarska-Małecka

Zygmunt Kozera

Ks. Władysław Hłodowski

Albina i Aleksander Koziccy                                                                              

Felicja i Józef Kruszelniccy                                                                                            

Maria, Stanisława i Jadwiga Woyno 

Stanisława i Mieczysław Ziarkowie

 

Niestety, na znajomości ich nazwisk nasza wiedza o ich pracy się kończy.

Postanowiliśmy omawianą sprawą zainteresować Radę Miasta i Pana Burmistrza Anatola Ochryciuka występując z propozycją sfinansowania wspomnianych tabliczek i nazwania imieniem Nauczycieli Tajnego Nauczania mającego być budowanym ronda u wylotu miasta...

W szkołach, gdzie po wojnie pracowały przez lata jeszcze Panie Andrzejewska i Poniecka zaproponowaliśmy dyrekcji upamiętnienie tych nauczycielek przez nazwanie ich imieniem sal lekcyjnych: matematycznej im. Pelagii Ponieckiej w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 1 w Hajnówce oraz geograficznej im. Zenobii Andrzejewskiej w Zespole Szkół Nr 1 w Hajnówce, ponadto w tej szkole organizowanie corocznego rajdu turystycznego jej imienia.

Propozycjom tym przyświecała myśl, by młodzież i nauczyciele tych szkół zainteresowali się tym wątkiem wojennej historii naszego miasta.

W kolejnym etapie przygotowań do naszej uroczystości skontaktowaliśmy się z żyjącymi uczniami wymienionych nauczycielek: Danutą Tabułą uczennicą Zenobii Andrzejewskiej i Marią Karpińską uczennicą Pelagii Ponieckiej. Ogłosiliśmy ponadto w miejscowych mediach komunikat o poszukiwaniach innych uczniów tajnego nauczania i dzięki temu poznaliśmy ucznia Antoniny Kozak - Augustyna Jaszczuka, a od niego nazwiska innych uczniów tej nauczycielki. Dlatego też na grobie Antoniny Kozak również umieściliśmy kamienną tabliczkę informującą o jej pracy w tajnym nauczaniu.

 

Ustaleni uczniowie tajnego nauczania w Hajnówce:

Danuta Tabuła z d. Michalak

Jadwiga i Mieczysław Michalakowie       

Józef Jabłoński

Ludwik Kamiński

Jan Mazurek

Wacław Mróz

Janina Witkowska

Augustyn Jaszczuk

Jerzy Wereszko

Jerzy Traczewski  

Maria Karpińska z d. Stachnowicz z bratem Wacławem

Bracia Borosiowie (Tolo i Tadzio)

Siostry Kruczkowskie (Marysia i Irka)

Rodzeństwo Bołtrzyków (Stasia i Franek)

Bracia Nużyńscy (Andrzej i Sewerek)

Roman Skorupko

Alicja Wnętrzycka

Maria Jakoniuk

Janina Bogdanowicz

Waldemar Szumski

Czesław Drapało

Antoni Dąbrowa

Danuta Laskowska

 

Wyłonił się nam z tych opowieści i nielicznych źródeł pisanych obraz sytuacji i zdarzeń z tamtych okupacyjnych czasów. Posłużę się tu fragmentami pamiętników Pelagii Ponieckiej i Zenobii Andrzejewskiej oraz opowiadaniem Pani Marii Karpińskiej (nieobecnej dziś ze względu na stan zdrowia). Opowiadała mi ona niedawno, że na lekcje do P. Ponieckiej, do jej domu na Piaskach chodziła z dzisiejszej ulicy Bohaterów Warszawy w bratem Wacławem Stachnowiczem o 7 rano. Zeszyty miała za pazuchą, a w torbie kłębek wełny i druty, by w razie potrzeby powiedzieć, że robi sweter. Mówiła też, że uczniowie nie kontaktowali się ze sobą, choć ona wiedziała, że  po niej przychodziła na lekcję Ala Wnętrzycka.

Pani Poniecha w późniejszych wspomnieniach obozowych pisze, że na własną rękę i własnymi siłami zaczęła w 1 września 1941 r. organizować tajne nauczanie grupek młodzieży we własnym domu - łącznie 20 osób. Pracowała od 6 rano do 20 wieczorem z małymi przerwami.

Pani Andrzejewska opowiada podobnie - uczyła 15  dzieci w zespołach na poziomie III-VI klasy szkoły powszechnej.

„Przy ogromnym prostokątnym stole siedziała duża gromadka dzieci. Głównie położyłam nacisk na nauczanie języka polskiego, matematyki, historii, uczyłam też przyrody i geografii. Dzieci nie mając materiałów piśmiennych zszywały uzyskane z trudem kartki i na nich pisały. Korzystały z moich map i atlasów. Sam kontakt z polską książką sprawiał dzieciom wielką radość, dlatego też chętnie się uczyły, ceniły z trudem zdobytą wiedzę. Dzieci były zdyscyplinowane. Do naszego mieszkania przychodziły pojedynczo, by nie budzić podejrzeń. (....)  

Zajęcia odbywały się w naszym małym niepozornym mieszkaniu składającym się z jednego pokoju i kuchni. Liczyłam, że w zacisznej ulicy Kleiststrasse (Bohaterów Warszawy) może nikt mnie nie wykryje. Choć zawsze mój ojciec czuwał na podwórzu, a na wszelki wypadek w płocie było ukryte przejście na drugą ulicę".

Nauczycielki zwykle miały dokumenty o zatrudnieniu w oficjalnych zakładach pracy. Pani Andrzejewska była zatrudniona jako praktykantka telefonistka na Kolejkach Leśnych, a Pani Kozak pracowała w Fabryce Chemicznej.

W ostatnim roku okupacji konspiracyjne nauczanie stawało się coraz trudniejsze na skutek częstych denuncjacji i aresztowań.

Dramatycznym dniem był 15 czerwca 1944 roku. Wspominają go obie nauczycielki.

P. Poniecka: „O godzinie 3 rano uderzenie kolbami w drzwi oznajmiło przybycie żandarmów. Przyszli po mnie i po męża. Siostra moja Aniela ocalała, bo nie było jej wtedy z nami. Żandarmi pod konwojem zaprowadzili nas do szopy na podwórzu Włodarczyków. W szopie znajdowali się już inni aresztowani. Dzieci nasze Jędruś lat 9 i Edzio lat 7 oraz 4 miesięczna Marylka zostały zabrane przez Panią Niemiarową do sąsiadującego ambulatorium, a następnie przekazane Anielci".                             

Z. Andrzejewska pisze podobnie: „Zostałam aresztowana o 4 rano z rodziną, rodziców niedługo wypuszczono, a mnie z siostrą Heleną i innymi nauczycielami wywieziona do Białegostoku, a stamtąd 25 czerwca 1944 r. do obozu w Ravensbruck..

A rano tegoż 15 czerwca 1944 r., kiedy już siedziałam za kratami więzienia, przyszła jeszcze na lekcje, nie wiedząc o niczym, jedna moja uczennica..."

Pani Tabuła po latach wspomina, że na wieść o aresztowaniu jej nauczycielki - Andrzejewskiej poczuła się winna i to piętno nosiła jeszcze w sobie długi czas.

I tym wymownym, niemal symbolicznym obrazem i wspomnieniem zakończę swoją wypowiedź. Jeśli jednak są ludzie, którzy mogliby ją uzupełnić i wzbogacić - będziemy wdzięczni za kontakt z Oddziałem ZNP w Hajnówce.

 

Dziękujemy za pomoc w opracowaniu tego materiału  uczniom tajnego nauczania: Danucie Tabule, Marii Karpińskiej, Augustynowi Jaszczukowi,

a także Edwardowi  Ponieckiemu. Wszyscy oni w rozmowach wspominają swoje nauczycielki z największą wdzięcznością, sympatią i życzliwością.

Wymienione w tekście wspomnienia nauczycielek są w posiadaniu Biblioteki Miejskiej w Hajnówce -  zachęcamy do ich przeczytania.


Jubileuszowe Obchody 70. Rocznicy Powstania  Tajnej  Organizacji  Nauczycielskiej  i  Tajnego  Nauczania zorganizowane przez Zarząd Oddziału i Sekcję Emerytów i Rencistów  Związku Nauczycielstwa  Polskiego w Hajnówce.

Image

 

Image

Od lewej Witold Łapiński, Edward Poniecki, Antonina Skoruk 

 

Image

  Grób z tabliczką upamiętniającą nauczycielkę tajnego nauczania Zenobię Jędrzejewską

 

Image

 

Image

Znicz na grobie Antoniny Kozak stawia jej uczeń Augustyn Jaszczuk

 

Image

 

Image 

 

autor: Antonina Skoruk i Alina Pytel

 


Ilość odsłon: 3846 Drukuj Email

  

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved

 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »